Закон за управување со отпадот, бр. 216/2021 (Службен весник на Република Северна Македонија, 17 септември 2021) II/III
Со овој закон се уредуваат начелата и целите за управување со отпад, стратегиите, плановите и програмите за управување со отпадот, правата и обврските на правните и физичките лица во врска со управувањето со отпадот, начинот и условите под коишто може да се врши собирање, транспортирање, повторна употреба, третман, складирање, преработка и отстранување на отпадот, увозот, извозот и транзитот на отпадот, воспоставување на информативниот систем, како и финансирањето и надзорот над управувањето со отпадот.
Текстилниот отпад е целосно опфатен со Законот за управување со отпадот на Република Северна Македонија. За разлика од одредени категории што се изземени од примена – како што се радиоактивен отпад, отпадни води или земјоделски остатоци – текстилот не е дел од овие исклучоци. Ова значи дека сите активности поврзани со текстилен отпад, како што се неговото собирање, селекција, третман, повторна употреба или отстранување, подлежат на законски обврски и надзор. Со тоа, текстилниот отпад се третира како важна компонента во системот за одржливо управување со отпад во согласност со принципите на циркуларната економија.
Целите на Законот за управување со отпадот се насочени кон воспоставување ефикасен и одржлив систем кој ќе овозможи значително намалување на количеството на создаден отпад, како и негово рационално искористување преку селекција и употреба на корисните состојки. Законот ја промовира заштитата на природните ресурси и охрабрува развој што не го загрозува животната средина. Особено внимание се посветува на минимизирање на негативните влијанија на отпадот врз здравјето на луѓето и животната средина, согласно принципите на циркуларната економија. Дополнително, се предвидува отпадот да се отстранува на начин што е еколошки прифатлив, обезбедувајќи висок степен на заштита и сигурност за животната средина и јавното здравје.
Законoт за управување со отпадот ги утврдува клучните начела што мора да ги почитуваат сите правни и физички лица при активности поврзани со отпадот. Прво, се инсистира на висок степен на заштита на животната средина, здравјето и животот на луѓето во секоја фаза од управувањето со отпадот. Второ, се применува начелото на претпазливост – ако постои сомнеж, врз основа на достапни научни сознанија, дека некоја активност може да предизвика штетни последици, мора да се преземат превентивни мерки уште пред да се добијат конечни докази. И трето, со начелото „загадувачот плаќа“, законот налага создавачите и поседувачите на отпад да ги сносат сите трошоци поврзани со неговото управување – од собирање до отстранување и санација на можната штета. Овие принципи ја формираат основата за одговорно и одржливо управување со отпадот.
Законот за управување со отпадот содржи повеќе клучни начела кои гарантираат фер, одржливо и ефикасно управување со отпадот. Начелото на универзалност бара сите граѓани, без дискриминација, да имаат пристап до квалитетни, транспарентни и економски прифатливи услуги за управување со отпад, дури и во изолирани населени места. Начелото на блискост промовира отпадот да се собира и третира што е можно поблиску до местото на неговото создавање, со цел да се минимизираат трошоците и влијанието врз животната средина. Дополнително, производителите, увозниците и дистрибутерите се обврзани да преземат одговорност за отпадот што произлегува од нивните производи, особено ако се работи за отпад што негативно влијае врз животната средина – ова е начелото на одговорност на производителот. Конечно, сите субјекти – од институциите до граѓаните – треба да ги почитуваат овие принципи, како и законите за животна средина, кога преземаат активности поврзани со отпадот.
Хиерархијата на управување со отпадот, утврдена во законот, претставува принцип за развој на политики што ја штитат животната средина и здравјето на луѓето. Според оваа хиерархија, приоритет има спречувањето на создавање отпад, потоа следува подготовката за повторна употреба, па рециклирањето, други форми на преработка (вклучувајќи добивање енергија), и како последна опција – отстранување на отпадот. Надлежните институции и учесниците во системот се должни да ги следат овие приоритети, водејќи сметка за техничката и економската одржливост, заштитата на ресурсите и здравјето на луѓето. Законски е предвидена можност за отстапување од хиерархијата само ако се направи анализа на животниот циклус на одреден вид отпад и се докаже дека алтернативниот пристап има помало вкупно влијание врз животната средина. Во таков случај, создавачот на отпад мора да приложи соодветни докази. Исто така, законот овозможува воведување на посебни давачки како механизам за поттикнување на примената на хиерархијата и намалување на отстапките од неа.
Кликнете на следниот линк за да го прегледате Законот за управување со отпад на Република Северна Македонија (Службен весник бр. 216/2021): Закон_за_управување_со_отпадот
